22 MAYIS…
Takvimde sıradan bir gün gibi görünse de, benim için BİR DOSTU, BİR ABLAYI, BİR GÖNÜL İNSANINI HATIRLAMA GÜNÜDÜR.
Gülcan Erdem ablamızın aramızdan ayrılışının 6. yıl dönümünde, onun kaleminden dökülenleri bir kez daha anmak, yalnızca bir hatırayı tazelemek değil; aynı zamanda BİR VEFA BORCUNU YERİNE GETİRMEKTİR.
Gülcan abla, yazdıklarıyla yalnızca kelimeleri yan yana getiren bir yazar değildi. O, yaşadığı toprakların sesini, insanını, değerlerini, acılarını ve güzelliklerini kalbine alıp kâğıda döken BİR GÖNÜL İNSANIYDI.
Taşova’yı anlatırken sadece bir kasabayı değil, BİR DÖNEMİN İNSANLIĞINI, PAYLAŞIMINI VE VİCDANINI ANLATIRDI.
Onun “Şükriye Teyze” yazısı ise bu anlamda yalnız bir hatıra değildir.
O yazı; görmeyen gözlere rağmen dünyayı gönlüyle gören bir insanın, bir kasabanın merhametle yoğrulmuş geçmişinin ve UNUTULMAMASI GEREKEN İNSANİ DEĞERLERİN CANLI BİR BELGESİDİR.
Bugün, Gülcan Erdem ablamızın anısına, onun kaleminden çıkan bu anlamlı yazıyı ve benim o yazıya dair duygularımı sizlerle paylaşmak istedim.
Çünkü inanıyorum ki BAZI İNSANLAR ÖLMEZ; ONLARIN SESİ YAZILARINDA, İZLERİ İSE YÜREKLERDE YAŞAMAYA DEVAM EDER.
Bu paylaşım, bir hatırlatma olduğu kadar bir çağrıdır da…
UNUTMAMAK, UNUTTURMAMAK VE İNSANA DAİR OLANI YAŞATMAK ADINA…
ESKİLER HATIRLIYACAK; O TAŞOVA nın ŞÜKRİYE
TEYZESİYDİ…
Yazar: Gülcan Erdem
26 Kasım 2019
TUTTUĞUN ALTIN OLSUN.
Tuttuğum altın olsaydı ne olurdu? Ben de düşünürdüm bazen. Çocuktum, bu dilek hem hoşuma giderdi, hem korkardım. Her tuttuğum altın olsa ne yapardım. Mesela, annemi babamı, kardeşlerimi tutmazdım ve bir çoklarını… Tutmadan nasıl severdim ki? Fazla eşyaları bol bol tutardım, ne çok altınım olurdu.
Bu güzel dileği benim için söyleyen, yaşlı ve gözleri hiç görmeyen Şükriye Teyze’ydi. O Taşova’nın “Kör Şükriye” Teyze’siydi. Gözleri görmüyordu ve hiç göremeden ömrünü bitirdi. O zamanlarda, “görme özürlü veya engelli” demesini bilmezlerdi. Görmüyorsa ancak kör diye ifade edilirdi. Taşova’da, Yeşilırmak’ın ötegeçesini bu yana bağlayan bir köprüsü vardı. Bizim evden görünüyordu. Benim Şükriye teyzem her gün o köprünün bu başında oturuyordu. Yazın güneşten korunmak için üzerini rast gele parçalarla kapatıyor, tostoparlak oluyordu. Annem bana seslenirdi, kardeşlerimden hangimize rastlasa ona görev veriyordu;
“Kızııım, taze ayran vereyim, götür Şükriye teyzeye, hava çok sıcak serinlesin biraz.”
“Kızııım soğuk su götür, yüzünü gözünü yıkasın, yemekten de koydum, götür yesin.”
Hiç hayır demezdik, alışıktık. Şükriye Teyze, ne dualar ederdi, neler mırıldanırdı. O dualar onun ne kadar çok yardıma ihtiyacı olduğunun ifadesiydi. Kışın soğuk ve yağmurda üzerini naylonla kapatırdı, yağmur geçmesin diye. İnsan olduğu belli olmazdı o zaman. Üstü kapalı tostoparlak bir şey olurdu. Bir gün yağmur çok yağıyordu ve Şükriye Teyze evine gitmek için bastonuyla acele acele yürümeye çalışıyordu. Annem yine seslendi. Koşarak gittim, uzaktan;
“Şükriye Teyzeee, bekle, düşeceksin.” Sesimi duyar duymaz;
“A guzummm, geldin mi” dedi, sevindi. Ben bastonunun bir ucundan tuttum, o bastonun diğer ucunda, ben önde, o arkamdan koşar gibi gidiyorduk. Evine kadar öyle gittik. Tahta kapısının bir yanı düşecek gibi duruyordu. Kapısında anahtar, kilit diye bir şey yoktu. Elimizle ittirdik girdik içeriye. Taban toprak, duvarlar badanasız, kimi yerde sıvalar çatlamıştı. Karşı duvarda odun yaktığı bir ocağı vardı. Ocağını yakıyor muydu onu da bilmiyorum. Ocağın sol yanında, yerde çalı-çırpı duruyordu. Epey çalı-çırpı toplamış, nereden bulmuş bilmiyorum. Çalıları Bir kenarda duvar dibinde, el yordamıyla düzenli bir şekilde yerleştirmiş ve üzerine minder parçaları yaymış, kendine yatacak yer yapmış, orada yatıyordu. Bıraktım çıktım ama o yaşamı, o evi unutamadım. Sonra duydum, akrabaları da varmış, o zamanlarda duymamıştım, pek ilgileneni yoktu. Yalnız, kimsesiz zannediyordum.
Orta okulu bitirmek için son sene, tüm derslerden sınav oluyorduk. Gün aşırı bir sınavdı, bir ay gibi bir zaman sürüyordu. Tarih dersimde zorlanırdım, hiç yüksek not alamazdım. Zayıf da almıyordum ama benim için zor bir dersti. Gün geldi, devran döndü, benim tarih sınavına gireceğim zaman geldi ve okul diploması almak için hazırlanıyordum. Aradaki boş günümde elimden geleni yaptım, boş günü değerlendirdim. Akşam olmadan, herkes gibi ben de elime bir küçük para aldım ve Şükriye Teyzenin yanına gittim. Para verip dua etmesini isteyecektim. Yanına geldiğimde “Şükriye Teyze ben geldim” dedim, sevindi. Yanına çömeldim, elini tuttum, avucunun içine minik paramı koydum;
“Şükriye Teyze, yarın sınavım var bana da dua et” dedim, der demez;
“Hiii” diye şaşırdı, parayı o da benim elime sıkıştırdı, “ah guzummm sen bana paranı verme. Ben sana dualar etmem mi? Paracığınla sen kendine kalem al çok yazılar yaz, çok oku. Allah tuttuğunu altın etsin. Sen oku öğretmen ol gel, benim evim senin olsun, memur ol evim senin olsun orada otur. Kira verme sen. Büyük okullara git, gurban olurum sana. Burada oturduğuma bakma, benim paraya ihtiyacım yok. Nideyim, neyleyim, yapacak bir şeyim yok, alışmışım buraya. İnsan sesi duyuyorum, o bana yeter.”
Ben yanından ayrılırken o dualarına devam ediyordu. Uzaklaşıncaya kadar da sesini duyuyordum. Kalem alırken yaşamımda hep hatırlayacaktım Şükriye Teyzeyi. Dedim ya annem bizi uyardıkça koşardık kimsesizlerin ve yaşlıların yanına. Kardeşlerimden kimi bulursa gönderirdi.
Kardeşimin anlattıklarında ise, ikisinin de karşılıklı tüm insanlığa örnek davranışları vardı. Elinden tutup evine götürdüğü zaman kardeşime para veriyormuş. Kardeşim almak istemiyor olsa da, Şükriye teyze ısrar ediyor, ısrarını geri çeviremeyen kardeşim, hatırı kırılmasın diye parayı alıyor, kapıdan çıkmadan uygun bir yere parayı bırakıp öyle çıkıyormuş. Sordum;
“Gülten, bıraktığın parayı o görmüyordu ki” dedim.
“Abla nasıl alabilirim ki onun parasını.”
Kardeşim ona yardımcı oluyor, çünkü o görmüyor. Güzel bir töredir bu, büyüklere ve yardıma ihtiyacı olanlara, çocuklar koşar ve gençlerin görevidir, ailesi tarafından öyle yetiştirilir. Şükriye Teyze de yardımı karşılıksız bırakmıyor, gönül hoşluğu olsun diye elinde ki parayı veriyordu. Gülten’e Menevşem “menekşem” diye hitap ediyormuş.
Ben küçük kasabadaki orta okulumu bitirdim, mezun oldum ve sonraki okullar için kasabamızdan ayrıldım. Tatillerde evime geldikçe, Şükriye teyzeyi uzaktan, köprü başında görüyordum. Yine yorulmadan, altından akıp giden, Yeşilırmak’ın köprü başındaki manzarayı tamamlıyordu. Yanına gidemediğim zamanlar oldu. Ve o zamanlar nasıl geçti bilemiyorum. Hayatın akışını, akıp gittiğini insan çok geç anlıyor. Seneler sonra bir geldiğimde, Şükriye teyzeyi yerinde göremedim. Köprü eksik görünüyordu. Köprünün öbür tarafında ki ağacı bol olan dağı da eksik ve sessizdi sanki. Telaşlandım, Anneme sordum;
“Şükriye teyze nerede Anne?”
“Kızım yaşlandı, sık sık da hastalanıyor, köprü ona uzak olunca gelmiyor. Şimdi merkezde camiinin kapısında oturuyor.”
Onu görmem lazım, dedim. Çok olmuştu görmeyeli. Zaman nasıl da geçmişti. Evlenmiştim, yanımda eşim de vardı ve iki bebeğimle geliyordum artık evime. Annemle eski anılarımızı konuştuk, ”görmeye gideceğim kesin tanıyacaktır” diyordum. Konuşmalarımızı dinleyen eşimin ilgisini çekti;
“Hiç mi görmüyor” dedi.
“Evet, hiç görmüyor”
“Nasıl tanıyacak ki seni. Üstelik bunca yıl görmemişsin kendisini.”
“Tanır o beni, sesimi unutmaz benim.”
Eşim iyice merak etti, ”beraber gidelim, merak ettim” dedi. Ve iddia etti tanımaz diye. Ben ise düşündükçe özlediğimi hissediyordum.
Annem, eşime öneride bulundu;
“Önce sen git bak, camiye gelmişse öyle gidin, gelmediği zamanlar da oluyor” dedi.
Eşim gitti ve bir müddet sonra geldi, heyecanla orada olduğunu söyledi. İçeriye girmeden beni kapıda bekledi. Merakını yenememişti, belli oluyordu. Hazırlandım eşimle birlikte çıktık. Camiye geldiğim zaman, önce yanında durdum, baktım biraz, haberi yoktu, başını iyice eğmiş, yaşlanmış ufalmış yine tostoparlak bir şekilde sessizce oturuyordu. Üzüldüm, elde değildi. Eşime baktım, o da bana bakıyordu. Hafifçe eğildim ve Şükriye teyzeye, ürkütmeden seslendim;
“Şükriye teyze…” der demez kısılmış, yaşlanmış sesiyle çığlık attı. İki kere bile değil di tek seslenişimde ve anında bir çığlık koptu. Uzattı ellerini beni bulmaya çalıştı, ben de ellerini tuttum, kalkmaya çalıştı, kalkamadı, ben yanına çömeldim, sel gibi göz yaşı ile ellerimi durmadan öpüyordu. Ellerimi gözlerinden ve ağzından akan yaşlarla ıslatıyordu. Öyle bir özlem ki bir yandan adımı söylemeye çalışıyordu;
“Kulçanımmm, yavrummm. Nerelerdesin, iyimisin, guzummm.” Kardeşlerimin hepsini tek tek sordu, bir yandan gözyaşları aralıksız akıyordu.
“ Eşimi getirdim yanımda o da sana hatır sormaya geldi” dedim, elini uzattı onun da ellerini tuttu okşadı. Eşimin ise gözleri doluydu ve yaşlar akmaya hazırlanıyordu. Hasret giderdik, kardeşlerimden de bilgi aldı. Vedalaştım orada bıraktım Şükriye Teyzeyi.
Ben tatil için senede bir kere gelebiliyordum, Taşova’ya çok uzaklardaydık, sık sık gelemiyordum. Bir sene sonra tekrar geldiğimde yine sordum anneme. “Öldü kızım Şükriye teyze.”
“Kızım Sizlerden sonraki gelen gençler başka geldi bu dünyaya, O yaşlı ve gözleri görmeyen kadına yardım etmeyi bırak, eziyet ettiler. Gülüp eğlenmek için oturacağı yere ucu yanık sigaralarını koyuyorlardı. Sigaraların üzerine oturduğu zaman yanınca ne yapacak diye üzülmek yerine eğleniyorlardı.
Ölümünden daha çok, annemin bu anlattıklarına üzülmüştüm.
Şükriye Teyzem, ben halâ kalem alıyorum. Kalem almayı seviyorum, elimden kalemim düşmüyor, sen rahat uyu. Menevşelerin seni unutmadı. Unutamazlar.
Kimi anneler, babalar vardı çocuklarının beslenme çantalarına, iyilik, sevgi ve saygı koyuyorlardı. Ve benim, anacığım, babacığım, bizim çantalarımıza yiyecekten çok, iyilik, saygı ve sevgi koydular. İyi beslensinler diye. Beslenme çantasında bolca iyilik, sevgi ve saygı olandan kötülük gelmezdi.
YAZAR: GÜLCAN ERDEM
GÜLCAN ERDEM’İN KALEMİNDEN TAŞOVA’NIN ŞÜKRİYE TEYZESİNE VEFA
İsmail Erdal' ın kaleminden;
Taşova’nın eski günlerini yaşamış olanlar çok iyi bilir; bazı insanlar vardır, bir şehrin sokaklarına, köprüsüne, suyuna, toprağına karışır, artık o yerin hafızası olur. ŞÜKRİYE TEYZE DE İŞTE TAŞOVA’NIN BÖYLE UNUTULMAZ SİMALARINDAN BİRİYDİ. Gözleri görmüyordu ama GÖNÜL GÖZÜYLE İNSANLARI TANIYOR, SEVGİYİ, İYİLİĞİ, MERHAMETİ HİSSEDİYORDU. Yeşilırmak köprüsünün başında oturan o mütevazı haliyle, yalnızca bir insan değil, TAŞOVA’NIN VİCDANI, DUASI, SABRI VE HOŞGÖRÜSÜ GİBİ YAŞARDI.
Işıklara yürüyen, Taşova’nın yetiştirdiği, kalemi kadar gönlü de sevgi dolu olan GÜLCAN ERDEM ABLAMIZ, Şükriye Teyze’yi öyle güzel anlatmış ki, inanıyorum ki bu konuyu hiçbir kalem onun kalemi kadar içten, sıcak ve dokunaklı anlatamazdı. Çünkü o yalnızca bir kişiyi anlatmadı; BİR DÖNEMİ, BİR KASABAYI, BİR İNSANLIK TERBİYESİNİ anlattı. Şükriye Teyze’nin şahsında TAŞOVA’NIN ESKİ İNSANLIĞINI, KOMŞULUĞUNU, YOKSULA SAHİP ÇIKIŞINI, BÜYÜĞE SAYGISINI VE GÖNÜL ZENGİNLİĞİNİ anlattı.
Bana da Taşova’nın gönlüne girmiş Şükriye Teyze’yi yazmamı istediler. Ama ben hep şunu söyledim: GÜLCAN ABLANIN YAZDIĞI BİR KONUYU, BAŞKA BİR KALEMİN ONUN KADAR DERİNDEN ANLATMASI KOLAY DEĞİLDİR. Çünkü o konuyu yaşamış, hissetmiş, içinden geçirmişti. Şükriye Teyze onun satırlarında sadece bir hatıra olarak değil, YAŞAYAN BİR VİCDAN OLARAK yer aldı.
Gülcan Erdem benim için sadece iyi yazan bir insan değildi. O, BENİM İÇİN BİR ABLA, BİR DERT ORTAĞIYDI. Bana zaman zaman “hızlı kalem” derdi. İnsanın daraldığı, sıkıldığı zamanlarda birkaç sözle içini ferahlatan insanlardan biriydi. ONUNLA KONUŞUNCA İNSAN TOPARLANIR, NEFES ALIRDI. İşte bu yüzden onun kaleminden çıkan yazılar yalnızca okunmazdı; HİSSEDİLİRDİ.
“Mübadil Oldum” kitabını çok severdi. Babasının anılarını büyük bir heyecanla anlatırdı. O anlatırken insan yalnızca bir aile hikâyesi dinlemezdi; BİR KUŞAĞIN ACILARINI, ÖZLEMLERİNİ, KOPUŞLARINI VE TUTUNMA ÇABASINI hissederdi. Taşova’nın 1950’li ve 1960’lı yıllarını adeta yeniden yaşatırdı. O YILLARIN İNSAN İLİŞKİLERİNİ, SOKAKLARINI, KÖPRÜ BAŞLARINI, ÇARŞISINI, YOKSULLUĞUNU AMA AYNI ZAMANDA SICAKLIĞINI VE İNSANLIĞINI diri tutardı. Mersin’e gelin gitti ama GÖNLÜ HEP TAŞOVA’DA KALDI.
Şükriye Teyze yazısında beni en çok etkileyen şey, yalnızca bir yoksul ve görme engelli kadının anlatılması değildi. ASIL ETKİLEYİCİ OLAN, BİR DÖNEMİN İNSAN YETİŞTİRME BİÇİMİYDİ. Annelerin çocuklarına sadece yiyecek değil, İYİLİK VE MERHAMET DE KOYDUĞU GÜNLERDİ. Bir tas ayranı, bir kap yemeği, bir bardak suyu ihtiyaç sahibine götürmek görev değil, İNSAN OLMANIN GEREĞİYDİ. Çocuklar böyle yetişirdi. Büyüklerin duası alınır, gönlü hoş tutulurdu. GÜLCAN ABLA BUNU ÖYLE SAHİCİ ANLATTI Kİ, OKUYANIN GÖZÜNÜN ÖNÜNE ESKİ TAŞOVA’NIN BÜTÜN AHLAK DÜNYASI GELİYOR.
Bir başka yönüyle de bu yazı, zamanın nasıl değiştiğinin acı bir belgesidir. Eskiden yardım edilen, duası alınan bir yaşlı kadına, sonraki yıllarda eziyet edilmesi; aslında sadece Şükriye Teyze’ye değil, TOPLUMUN KENDİ VİCDANINA YAPILMIŞ BİR KÖTÜLÜKTÜR. Çünkü bir toplumun değeri, EN GÜÇSÜZÜNE NASIL DAVRANDIĞIYLA ANLAŞILIR. Şükriye Teyze’ye yapılan iyilikler TAŞOVA’NIN ŞEREFİDİR; sonradan yapılan kötülükler ise HEPİMİZİN YÜZÜNÜ YERE EĞDİREN UTANÇ SAYFALARIDIR.
Ben inanıyorum ki Şükriye Teyze gibi insanlar unutulmaz. Çünkü onlar şehirlerin taşına toprağına karışır. TAŞOVA DENİNCE YEŞİLIRMAK NASIL AKLA GELİRSE, ŞÜKRİYE TEYZE DE ÖYLE HATIRLANACAKTIR. Ve Gülcan Erdem gibi kalemler de işte bu yüzden çok kıymetlidir. Çünkü onlar UNUTULACAK OLANI UNUTTURMAZ, DAĞILACAK HAFIZAYI TOPARLAR, BİR KENTİN RUHUNU CÜMLELERLE YENİDEN KURAR.
Bugün dönüp baktığımda hem Şükriye Teyze’ye hem de onu böylesine güzel anlatan Gülcan Erdem ablaya gönülden bir selam göndermek istiyorum. GÜLCAN ABLA, YAZDIĞIN SATIRLARLA YALNIZ BİR İNSANI DEĞİL, TAŞOVA’NIN VİCDANINI YAŞATTIN. Seni tanımış olmak, dostluğunu yaşamış olmak benim için her zaman kıymetli kaldı.
ŞÜKRİYE TEYZE’YE ALLAH’TAN RAHMET, GÜLCAN ERDEM ABLAYA IŞIKLAR İÇİNDE HUZUR DİLİYORUM.
ONLAR TAŞOVA’NIN GÖNLÜNDE YAŞAYAN İSİMLERDİR.
BİRİ KÖPRÜ BAŞINDA DUASIYLA,
BİRİ KALEMİYLE…
İKİSİ DE UNUTULMAZ.
İsmail Erdal Emekli Eğitimci
NOT: BU SATIRLAR, DEĞERLİ DOSTUM VE ABLAM GÜLCAN ERDEM’İN 22 MAYIS’TA ARAMIZDAN AYRILIŞININ 6. YIL DÖNÜMÜ DOLAYISIYLA KALEME ALINMIŞTIR.
ONUN GÖNÜLLERDE İZ BIRAKAN “ŞÜKRİYE TEYZE” YAZISI, HATIRASINI YAŞATMAK VE VEFA BORCUMUZU YERİNE GETİRMEK ADINA YENİDEN YAYINLANMIŞTIR.
ANISI ÖNÜNDE SAYGIYLA EĞİLİYOR, IŞIKLAR İÇİNDE HUZUR DİLİYORUM.
