NİKSAR
SUNA
TOKAT
AMASYA
CANİK
SİVAS
Devir :
1071 – 1428
Niksar ve Suna kazalarının bulunduğu bu bölge 1071 yılından sonra Danişmendliler Beyliği’nin emrine girdi. Taylu oğlu Danişmend Ahmet Melik Gazi Alpaslan’ın komutanlarındandı.
1178 yılında 2. Kılıçaslan tarafından Anadolu Selçuklu Devleti’ne katıldı.
1243 yılında, Kösedağ Savaşı’nda Anadolu Selçuklu Devleti, İlhanlı komutanı Baycu Noyan’a yenildi. İlhanlılar Tebriz merkezli bir Moğol – Türk devletiydi. Anadolu’yu yüz yıl boyunca baskı altına aldılar. Halk, bunlardan memnun kalmadı. Bazı mimari eserler inşa ettiler. Kalıcı olmak istemediler.
İlhanlılar Devleti’nin çökmesiyle birlikte, İlhanlı komutanı Eretna Bey tarafından Sivas’ta Eretna Beyliği kuruldu.
Aynı yıllarda, Niksar ve Sonusa bölgesinde ise, Tacettinoğulları Beyliği varlık göstermeye başladı. Ankara Savaşı araya girince Osmanlı Devleti’ne bağlanması biraz zaman aldı.
1381 yılında Eretna Beyliği, beyliğin kadısı ve veziri Kadı Burhanettin tarafından ele geçirildi.
Tacettinoğulları Beyliği ile Kadı Burhanettin Beyliği arasında uygun bir barış ortamı sağlanamadı. Sürekli bir çatışma ve savaş ortamında oldular.
Bu karışık devirde, Amasya, Eretna Beyliği’nin atadığı valilerce yönetildi. Taceddinoğulları bir ara Amasya’yı ele geçirdi fakat Eretna Beyliği, Tacettinoğulları üstünde hakimiyet sağladı. Nihayet, Hacı Şahgeldi, Amasya’da idareyi ele aldı. Eretna Beyliği’nden bağımsız hareket etmeye başladı. 1381 yılında Kadı Burhanettin tarafından öldürüldü. Bu olaydan birkaç sene sonra Amasya Osmanlı Devleti egemenliğine girdi.
Netice itibariyle:
İnsanlık tarihi iyi yanlarıyla ve kötü yanlarıyla vardır. Hayat asla toz pembe değildir. Günlük gülistanlık hiç değildir. Dünya serüveninde insanoğlu her devirde, hürriyet, egemenlik, güvenlik ve emniyet sorunuyla karşı karşıya kaldı. Bunlara sosyal olaylar, doğal afetler, felaketler ve salgınlar da ilave edilmelidir. Emirler, valiler ve krallar, kardeşi bile olsa, birbirleriyle ya hasım ya düşman oldular. Bu durum halkın yaşam koşullarını olumsuz yönde etkiledi. İsyanlara neden oldu. Bir yerde isyan varsa, orada kötü yönetim vardır. Yazılarımda, “halk” terimini isteyerek, bilerek kullanıyorum ama on dokuzuncu yüzyıl öncesinde, tarihçiler bu terime yer vermezler.
Kısaca:
Bölgede Danişmend Ahmet Gazi devletinden sonra Anadolu Selçuklu Devleti hakimiyet kurdu. (1178 – 1243) Yüz senelik Moğol istilasının ardından 2. Murat devrinde tamamen Osmanlı’nın hakimiyetine girene kadar, bölgede küçük büyük beyliklerin egemenliği görülür.
-Tacettinoğulları:
(Niksar : 1308 – 1428)
-Hacıemiroğulları:
(Mesudiye – Ordu: 1330 – 1427) Ordu’nun eski adı Bayramlu olarak kayıtlı.
-Kubadoğulları:
(Lâdik ve Kavak : 1318 – 1422)
-Taşanoğulları:
(Merzifon ve Amasya : 1350 – 1398. Taşan Bey tarafından kuruldu.)
-Kutluşahlar:
(Amasya: 1340 – 1393)
-Bafra Beyliği:
(1243 – 1460)
Enver Seyhan 19 Mart 2026
