HEBİÇLER (Hebişler)
"Sepetli Obası" köyünde "Hebişler" olarak bilinirler. Oysa kayıtlarda okuduğum kelime "HEBİÇLER" olarak geçiyor. Hebiçler boyuna Dere Çiftlik köyü sayfasında tesadüf ettim.
Bugünkü adıyla Dereköy'de hâlâ Hebiçler boyundan insanların hayat sürdüklerini düşünüyorum.
Yukarıda "Sepetli Obası" adını yazdım bilerek. Şimdiki ismiyle Yeşilyurt köyü, değişmeden önceki adıyla Sepetlioba köyünün adı, 19'uncu asırda Sonisa ve Erek kazalarını kapsayan Osmanlı Salnamesi'nde bu şekilde yazıldığı için tarihe bir küçük not düşmek istedim.
A)
Hebiçoğulları:
Osmanlı Arşivleri
Nüfus Defteri
Tarih:
Hicri 1246 / 1249
Miladi: 1831 / 1833
Defter Sıra Numarası:
NFS.d.02267
a)
-Hebiç oğlu Orta boylu Az sarı bıyıklı Eyüp oğlu Ali. Yaşı: 23
-Karındaşı Orta boylu Şabb-i emret (bıyıksız - sakalsız) Eyüp oğlu Mehmet. Yaşı : 18 (m)
Eyüp adı bende çağrışım yaptı. Eskiden kabileler babadan oğula aynı isim üzerinde birleşiyorlar ve mutlaka erkek çocuklarından genelde büyüğüne ama nihayet çocuklardan birine babalarının adını veriyorlar. Oba köyünde yerleşen Goca Reşit Ağa'nın evlatlarından birinin belki de büyüğünün adı Eyüp olup Oba'da ilk yerleştiği ev yeri, bugün namı "Eyüpler" olarak bilinen aileye aittir.
Bir açıklama:
Hacı Mustafa Küçükbaş, 16 Şubat 2024 Cuma günkü kısa sohbetimizde çocukluğunda bir gün değirmene buğday götürdüklerinden bahsetti. Sadul namıyla tanınan şahsın adının Mustafa olduğunu söyledi. "Bir hacet için beni evlerine yolladı" dedi. Bu hacet keser veya çekiç olabilir.
Değirmen taşı dişenecek olabilir. Hacetin ne olduğunu unuttum.
Hikaye buradan itibaren devam ederken, Hacı Reşit Ağa'dan bahse girince belki benim yanlış anladığım ve bildiğim hususu iki veya üç kere tekrar ederek düzeltti. "Hacı değil" dedi, "Goca Reşit Ağa." "Hacı" olduğu da malum sanırım.
Goca Reşit Ağa, Oba köyüne Zuday tarafından gelerek yerleşen kişidir. "Hebiçler veya Hebişler" kabilesinin reisidir. "Dere Çiftlik" köyünün 1831 yılı kayıtlarını okurken rastladığım "Hebiçoğulları" ile mutlaka alakalı olduklarını düşünüyorum.
B)
NFS.d.02267
b)
-Hebiç oğlu Uzun boylu Kara sakallı Kara Osman oğlu Halil. Yaşı: 30
-Karındaşı Uzunca boylu Az kara bıyıklı Kara Osman oğlu Ali. Yaşı: 25 (m)
-Diğer kardeşi Kara Osman oğlu Mehmet Asakir-i Mansuriyedendir. (Demek ki asker.)
C)
NFS.d.02267
c)
-Hebiç oğlu Kısa boylu Kara sakallı Abdurrahman bin Ali. Yaşı: 33
Bu boyun Oba köyünde yerleşik Hebiçler ile bağının olmaması ihtimal haricidir.
Şıklarda görülen EYÜP, KARA OSMAN ve ALİ'nin kardeş olma ihtimali çok yüksek görünüyor.
Ali oğlu Abdurrahman'ın 1800 doğumlu olduğu varsayılırsa, babası Ali ihtimal ki 1770 doğumludur.
Goca Reşit Ağa, bu şahıslarla ya kardeştir veya bu şahısların amcalarının oğludur. Belki de doğrudan amcalarıdır. Allahu âlem.
Hebiçler boyundan Abdurrahman, Mehmet, Eyüp, Kara Osman, Ali isimli şahıslar, son yüz yıl içinde Oba köyünde yaşadılar. Tahrirde geçen isimlerle ne kadar da uyumlular.
Bir de şu var ki; Hebiçler sülalesi NFS.d.02275 sayılı kayıtta yer almıyor. Birkaç ay arayla yapılan ilk sayımda yer almamalarını Âyanlık düzenin yıkılmasıyla Amasya'dan Sonusa bölgesine göç etmelerine bağlıyorum. Bu da tahminden öte, küçük de olsa bir ihtimal...
1838 yılındaki sayım ve sonraki nüfus sayımları bütün boyların ve soyların takip edilmesine kolaylık temin edebilir mutlaka ama 1838 yılı nüfus sayımı ve sonrasında yapılan sayımlara hem ulaşma imkanım yok hem de üzerinde çalıştığım defteri yeterli görüyorum. Ancak e - devlet kanalı üzerinden "soy kütüğü" kayıtları takip edilebilir.
"Dere Çiftlik" köyü NFS.d.02267 sayılı tahrirde "İbiloğulları" adıyla bir kayda daha rastladım. İsimler yine dikkatimi celbetti fakat ötesi nedir ne değildir; son tahlilde fikir yürütmem imkan dahilinde değil.
-İbiloğlu Orta boylu Kara sakallı İbrahim oğlu Musa. Yaşı: 38. Tevellüt: 1793
-Büyücek oğlu Kısaca boylu ergen çağda İbrahim. Yaşı: 13 (m)
Yanlış bir şey yazmamak için ikinci üçüncü kere tahrire baktım. 1831 yılında NFS.d.02275 numaralı sayımda İbiloğlu kaydını göremedim.
Hürmet ve muhabbetle.
ES
Şubat 2024
