MEZARLIKLAR…
    Arapça ziyaret kökünden gelen ‘ziyaret mekanı’ anlamındaki mezar kelimesinden türetilmiş bir yer adıdır mezarlıklar. Özellikle köy mezarları hüzün verir insana, ölümün, terk edilmişliğin, unutulmuşluğun simgesi gibidir sanki. Büyükşehir mezarları ise insanı uhrevilikten uzaklaştırıp, dünyeviliği hatırlatır.
    Mezarlar bizim köylerimizin yanı başındadır. Köylülerimiz ölüleri ile manen iç içe yaşarlar. Bundan dolayı ölümden korkmazlar, onu ilahi nizamın doğal bir unsuru addederler ve ölümü teslimiyetle, tevekkülle beklerler bizim insanımızın dilinden düşürmediği bir halk deyişi vardır ki bu aslında onların dualarından birisidir.
    ‘…Üç gün yatak dördüncü gün toprak’
    Mezarlıklar faniliğin hatırlatıcısı olarak bugünün de yarının da mutlak bir hakikati olarak yaşamaya devam ediyor zira inandığımız dinin peygamberi ‘Lezzetleri acılaştıran ölümü sıkça hatırlayın’. Diyor. 
    19.yy gezgini Fransız yazar Theophille Gauiter Hristiyan mezarlıklarını ‘Korku ve dehşet verecek biçimlerde tasarlanmış hazin, korkunç motif ve heykellerle bezenmiş yerler olarak tanımlamış, Müslüman mezarlarını ise. ‘Mavi ve altın renkleri ile yattığı güzel ağaçlar gölgesinde bir ölü evinden çok sonsuz istirahatın birer köşkü gibidirler’ şeklinde tarif etmiştir. ‘Doğuda, ölüm hayata öyle yakından karışır ki, hiçbir şekilde ölüm korkusu duymaz insan’.
    Mezarlıklarda ahireti aklımıza getiren gökyüzüne yükselmiş servi ağaçlarıdır. Servi ağaçları özellikle kendisine yüklediğimiz mistik mana ile daha çok kabristanlıkları hatırlatır. Falih Rıfkı Atay’ın dediği gibi ‘Servi ölümüzün, söğüt deremizin ve çınar meydanımızın ağacıdır.’
    Mezarlıkları en güzel destanlaştıranlardan biri Yahya Kemal’dir. 
    : ‘Ölüm asude bir bahar ülkesidir bu rinde/Gönlü her yerde buhurdan gibi yıllarca tüter/Ve serin serviler altında kalan kabrinde/Her seher bir gül açar, her gece bir bülbül öter’
    Diğeri de Necip Fazıl’dır:
    ‘Deryada sonsuzluğu fikretmeye ne zahmet
    Al sana derya gibi sonsuz Karacaahmet’
    Şair Hasan İzzettin Dinamo da huzuru kadim mezarlığın o kendine has ikliminde buluyor;
    ‘Demek en sonunda olacak/Benim de burda bir evceğizim/Tavan toprak, döşemesi toprak/İnsandan uzak, şiirden uzak/Ne kira ister, ne terkos parası/Ne ampul ister, ne gaz lambası’.
    Kabristanlarda ki mezar taşları sosyal tarihimizdir. Eski mezar taşları hal tercümesi, meslek, tarikat, tarih gibi pek çok alanda bilgi sunarlar, ayrıca bu taşlara yazılmış özlü sözler, resimler veya dualar geride kalanlara bir mesaj gibidir.
    Bazı mezar taşlarına yazılmış kitabeler hüzünlü bir romanın özeti gibidir. Bebekken hayata veda edip mezara indirilen çocuklar için annelerin dilinden yansıyanlar, genç yaşta hayata veda edenler için yazılanlar bir acıyı ifade ederler. Mezar taşlarına yazılan ilginç yazılarda vardır. Bir mezar taşında ‘Dünya bir gündür, o da bugündür’ Çarşambalı deli Remzi yazısı buna bir örnektir. Bu sözler deliden değil bir veliden çıkmış gibi…
    Bir zat-ı muhtereme, falan adamın ölüm sebebi nedir diye sorduklarında o zat da dünyaya gelmesidir diye cevap vermiş. Ölümün tabiiliğini sade ve güzel bir biçimde ifade etmiş. Mezarlıklarda ölüm sebepleri birbirinden farklı nice insanlar yatmaktadırlar. Aslında hepsinde sebep aynıdır ‘Dünyaya gelmiş olmak’
    Ziyaret kökeninden türetilmiş bir kelime olan mezarın bu manası hiç unutulmamalıdır. Şair Talat’ın dizesi bu konuda bir uyarı dizesidir.
    ‘Geçmişlerin eylemez ise ruhunu şad
    Etmez gelecekler de bizi elbet yad’
    Bu konuda Arif Nihat Asya’nın şu dizesi de insan oğlunun utancı olmaktan tez zamanda çıkar inşallah:
    Kendilerini çarçabuk unutanların yerine
    Baktım; Ölüler Fatiha okuyor birbirlerine’
    Mezarlıklar ilk nefesten son nefese ömrü olan misafirleri ağırlamaya devam ediyorlar. Mezarlıklar sadece mezar taşları ve servi ağaçlarından ibaret değildir. Mezarlıklar kendini vazgeçilmez sanan nice insanlarla doludur. Mezarlıkları anlatırken murat ettiğimiz şey ölüm denen bir gerçek mezarlık gibi bir hakikat gözlerimiz önündeyken insanlığın gidişatından duyduğumuz rahatsızlığı dile getirmekti. Para, siyaset, mevki ve makam kapma gibi biri diğerinin içine geçmiş akçalı işleri Hz. Muhammed’in (a.s) ahlakı adına kullananların akıbetlerini yaşadıkça görüyoruz. Üç günlük iktidar için ömür boyu ihtiras kazanında kaynatılmak, Allah’ın barış ve dostluk içinde yaşamamız için emanet ettiği bu dünyayı sen ben kavgaları içinde bırakmak. Kime kalmış bu dünya. Yaşadıkça şaşırıyoruz. Eflatun haklı çıktı. Devlet, servet ve şehvet hastalıkları hariç bir gün bütün dertlerin devası bulunacaktır demişti Eflatun.
    Yazımızı Yahya Kemal’in kaleminden şiire dönüşen temennisiyle ve toprak altında yatan sevdiklerimize selam ve rahmet dileyerek sonlandıralım.
‘Tekrar mülaki oluruz(Kavuşuruz) bezm-i ezelde (Sonsuzluk meclisi)
Evvel giden ahbaba selam olsun erenler’
    Ne mutlu baki kalan bu kubbede hoş seda bırakıp terk-i diyar edenlere, semere-i hayatı hayırla yad edilenlere ve de ölmeden önce kendini hesaba çekip kadim mezarlıklara uğrayanlara…