Tarım ve Orman Bakanlığı, bamya üretimi ve ithalatına ilişkin yaptığı resmi açıklamada 2025 yılında sıfır ithalat gerçekleştiğini ve yerli üreticinin korunduğunu vurgularken; TÜİK verileri, "Kurutulmuş Bamya" kalemi altında yüz binlerce dolarlık ithalat yapıldığını gösteriyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı Tarla ve Bahçe Bitkileri Daire Başkanlığı, vatandaşın resmi başvurusuna verdiği yanıtta, yurt içi ve yurt dışı piyasaların yakından takip edildiğini ve üreticilerin korunduğunu bildirdi. Bakanlık açıklamasında, Türkiye’nin taze sebze üretiminde ihracatçı konumunda olduğu belirtilerek şu ifadelere yer verildi:
"Ülke üretimi 2025 yılı için 31.000 ton, ihracat miktarı ise 25 tondur. 2025 yılında ithalatımız yoktur. Buna karşılık toplam üretim içerisinde kayda değer ve piyasaya etki edebilecek miktarda ithalat olmadığı anlaşılmaktadır. Üreticilerimiz bamyada uygulanan %19,5 oranındaki gümrük vergisi ve yeni destekleme modelleriyle korunmaktadır."
TÜİK Verileri Farklı Bir Tablo Çiziyor
Ancak Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) Ülklere ve GTİP'e göre Dış Ticaret Raporu verileri incelendiğinde, "Bamya (Kurutulmuş)" (GTİP Kodu: 071290900015) pozisyonunda yıllara göre dikkat çeken ithalat rakamları yer alıyor.
TÜİK verilerine göre kurutulmuş bamya ithalatında öne çıkan veriler şöyle:
- 2025 Yılı İthalatı: Toplamda 183.036 kilogram (yaklaşık 183 ton) kurutulmuş bamya ithal edilmiş ve karşılığında 1.099.040 USD ödenmiştir. İthalat yapılan başlıca ülkeler arasında Uganda (1.016.305 USD - 164.316 kg), Özbekistan, Angola, Lübnan ve Suriye bulunmaktadır.
- 2024 Yılı İthalatı: Uganda'dan 51.060 kg ithalat yapılarak 174.077 USD ödenmiştir.
- 2026 Yılı (Mevcut Veriler): Yılın ilk dönem verilerine göre Angola ve Uganda'dan toplam 610.240 USD tutarında (96.198 kg) ithalat gerçekleşmiştir.
Taze ve Kurutulmuş Bamya Ayrımı mı?
Bakanlığın "2025'te ithalatımız yoktur" açıklaması ile TÜİK’in 1 milyon doları aşan kurutulmuş bamya ithalatı verileri arasındaki farkın, "taze/yaş bamya" ile "kurutulmuş bamya" kategorilerinin ayrı değerlendirilmesinden kaynaklandığı değerlendiriliyor. Ağırlıklı olarak Uganda ve Afrika ülkelerinden yapılan kurutulmuş bamya ithalatının yurt içi piyasadaki dengelere ve üreticiye etkisi ise tartışma konusu olmaya devam ediyor.
