Türkiye’nin bamya tohumu dış ticaretinde dikkat çeken rakamlar ortaya çıktı. TÜİK Dış Ticaret İstatistikleri Veri Tabanı’nın 4 Eylül 2026 tarihli verilerine göre Türkiye, 2026 yılında farklı ülkelere toplam 13 bin 977 kilogram bamya tohumu ihraç etti. Veriler, Türkiye’nin kendi ürettiği bamya tohumlarını yurt dışına satarken, bamya ürününde ise dışa bağımlılığın devam ettiğini gösteriyor.
En fazla bamya tohumu Uganda ve Azerbaycan’a satıldı
2026 yılında Türkiye’nin bamya tohumu ihracatında Uganda ilk sırada yer aldı. Uganda’ya tam 7 bin 800 kilogram bamya tohumu gönderildi. Bu ihracatın değeri 38 bin 425 dolar, 33 bin 245 euro ve 1 milyon 732 bin 277 TL olarak kayıtlara geçti.
İkinci sırada ise Azerbaycan bulunuyor. Bu ülkeye 5 bin 250 kilogram bamya tohumu ihraç edildi. Azerbaycan’a yapılan ihracatın değeri 16 bin 785 dolar, 14 bin 196 euro ve 736 bin 178 TL oldu.
Böylece yalnızca Uganda ve Azerbaycan’a gönderilen bamya tohumu miktarı 13 bin 50 kilograma ulaştı. Bu iki ülke, Türkiye’nin 2026 yılındaki toplam bamya tohumu ihracatının yaklaşık yüzde 93,4’ünü oluşturdu.
Bamya tohumu 10 ülkeye ulaştı
TÜİK verilerine göre 2026 yılında Türkiye’nin bamya tohumu ihraç ettiği ülkeler ve miktarlar şöyle:
- Uganda: 7.800 kg
- Azerbaycan: 5.250 kg
- Suudi Arabistan: 346 kg
- Suriye: 263 kg
- Gambiya: 200 kg
- Almanya: 72 kg
- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti: 30 kg
- Kosova: 8 kg
- Bahreyn: 8 kg
- Hindistan: 0 kg
Toplam ihracat miktarı 13 bin 977 kilogram olurken, ihracatın TL karşılığı 3 milyon 28 bin 416 TL olarak gerçekleşti.
Bir yılda bamya tohumu ihracatı yüzde 153 arttı
2025 yılıyla karşılaştırıldığında bamya tohumu ihracatındaki artış da dikkat çekiyor.
Türkiye, 2025 yılında toplam 5 bin 518 kilogram bamya tohumu ihraç etmişti. 2026 yılında bu rakam 13 bin 977 kilograma yükseldi. Böylece bamya tohumu ihracatı miktar bazında yaklaşık yüzde 153 arttı.
2025 yılında Uganda’ya 3 bin 200 kilogram, Azerbaycan’a ise 1.750 kilogram bamya tohumu gönderilmişti. 2026 yılında ise Uganda’ya yapılan ihracat 7 bin 800 kilograma, Azerbaycan’a yapılan ihracat ise 5 bin 250 kilograma çıktı.
Tohumumuzu satıyor, bamyayı dışarıdan alıyoruz
Ortaya çıkan tablo ise bamya üretimi açısından düşündürücü. Türkiye, kendi topraklarında üretilen bamya tohumunu yurt dışına ihraç edecek seviyede bir üretim gücüne sahipken, diğer taraftan tüketim için farklı ülkelerden bamya ithal ediyor.
Bu durum, özellikle yerli üretimin ve yerli bamya çeşitlerinin ekonomik değerinin korunması konusunu gündeme getiriyor. Kendi tohumumuzu dış pazarlara satıp, aynı ürünün kendisini dışarıdan almak, üreticinin emeğinin ve yerli ürünün katma değerinin ülke içerisinde yeterince değerlendirilemediği yönünde soru işaretleri oluşturuyor.
Taşova açısından tablo daha da önemli
Bu durum, bamyanın önemli bir ekonomik değer taşıdığı Taşova açısından ayrı bir anlam taşıyor. Taşova’da üreticilerin emeğiyle yetiştirilen bamyanın yalnızca tarlada üretilen bir ürün olarak değil, tohumundan işlenmesine, paketlenmesinden markalaşmasına kadar bütün aşamalarıyla ekonomik değere dönüştürülmesi gerekiyor.
Taşova’nın adıyla özdeşleşen bamyanın değerinin korunması için yerli tohumun muhafaza edilmesi, üreticinin desteklenmesi ve Taşova bamyasının katma değerinin yine üretim bölgesinde kalması büyük önem taşıyor. Aksi halde üretici kendi ürününü yetiştirirken, tohum ve ürün zincirinin farklı aşamalarında oluşan ekonomik değer başka ülkelere veya başka pazarlara kayabiliyor.
Asıl dikkat çekilmesi gereken nokta şu: Türkiye bamya tohumunu dışarıya satacak kadar üretim yapabiliyor. Şimdi yapılması gereken, bu gücü yalnızca tohum ihracatına değil, yerli bamyanın markalaşmasına, katma değerinin artırılmasına ve üreticinin daha fazla kazanmasına dönüştürmek.
Özellikle Taşova gibi bamyanın yerel ekonomi içerisinde önemli bir yere sahip olduğu ilçelerde, yerli tohumun korunması ve Taşova bamyasının ekonomik değerinin yükseltilmesi, hem üreticinin geleceği hem de ilçenin tarımsal ekonomisi açısından stratejik önem taşıyor.
Kaynak: TÜİK Dış Ticaret İstatistikleri Veri Tabanı, GTİP 1209918002 – Bamya tohumu, Rapor Tarihi: 04.09.2026.
