Araştırmacı Muhammet Canlı, bugün Uluköy olarak bilinen tarihi Sonisa/Annisa coğrafyasında geçmişin tarımsal üretimine ışık tutan önemli bir tarihi kalıntıyı gündeme taşıdı. Uluköy’de Faruk Canlı Park Alanı’nda sergilenen büyük bir taş işleme/pres teknesi, bölgenin asırlık üretim kültürünü gözler önüne seriyor.
Antik Roma Pres Sistemleriyle Benzerlik Gösteriyor
Geniş bir haznesi ve tabanında sıvının dışarı aktarılmasını sağlayan açıklığı bulunan taşın, Antik Çağ’da üzüm ve zeytin işlenmesinde kullanıldığı değerlendiriliyor. Antik Roma döneminde şarap ve zeytinyağı üretiminde kullanılan torcular/torculum pres sistemleriyle büyük benzerlik taşıyan bu yapı, Annisa’nın 4. yüzyıl manastır çevresindeki yazılı kaynaklarıyla da örtüşüyor.
Üç Farklı Zamanın Üretim İzi: Annisa, Sonisa ve Günümüz Uluköy’ü
Bölgedeki tarımsal devamlılığa dikkat çeken Muhammet Canlı, Antik Çağ’dan günümüze uzanan üç farklı dönemin bağını şu sözlerle ifade etti:
- Antik Çağ (Annisa): Taş pres yapıları ve yazılı kaynaklarda yer alan asma çevresi.
- Geleneksel Kültür (Sonisa): "Şınavat" adı verilen geleneksel üzüm ezme tekneleri, şıra ve pekmez üretimi.
- Günümüz Uluköy: Devam eden bağcılık, pekmez üretimi ve bölgede varlığını sürdüren zeytin ağaçları.
Eldeki verilerin bin 600 yıllık üretim kültürünün araştırılması için güçlü bir başlangıç noktası olduğunu belirten Canlı; tarihi mirasın yalnızca taşları korumakla değil, o taşların temsil ettiği üretim kültürünü yaşatmakla mümkün olacağını vurguladı.
Uluköy’de bağcılığın yeniden canlandırılması, zeytin yetiştiriciliğinin yaygınlaştırılması ve geleneksel şınavat kültürünün gelecek kuşaklara aktarılması çağrısında bulunan Canlı, bölgenin köklü tarım mirasına sahip çıkılması gerektiğinin altını çizdi.
