Amasya’nın Taşova ilçesine bağlı Uluköy köyünün zengin tarihi geçmişi, bölgedeki arkeolojik bulgularla yeniden gündeme geldi. Yerel tarih konusunda araştırmalar yapan Muhammed Canlı, Uluköy’de bulunan Geç Roma ve Erken Bizans dönemine ait lahit mezar üzerindeki sembolleri inceleyerek bölgenin erken Hristiyanlık dönemindeki önemine dikkat çekti.
Lahit Üzerindeki "Gizli Haç ve Yıldız" Detayı
Bölgede bulunan lahit mezar üzerinde yer alan ikonografik sembolleri değerlendiren Canlı, taş işçiliğindeki motiflerin şifrelerini paylaştı. Lahit üzerinde, Erken Hristiyanlık dönemine ait Krizmon (Christogram / İsa'nın Monogramı) sembolünün yıldız şeklinde stilize edilmiş bir varyasyonunun yer aldığını belirten Canlı, şu bilgileri aktardı:
"İlk yüzyıllarda Hristiyanlar, doğrudan haç çizmek yerine İsa'nın adını simgeleyen ve dikey/yatay çizgilerin kesişmesiyle oluşan altı veya sekiz kollu bir yıldız (rozet) formu kullanırlardı. Bu motif, hem koruyucu bir yıldızı simgeler hem de merkezinde gizli bir haç barındırır. Yıldızın dışını saran çift çizgili baklava geometrisi (Lozenge) ise Geç Roma ve Erken Bizans (MS 4-6. yüzyıl) taş işçiliğinin en belirgin imza karakteristiğidir."
"Kırk Şehitler Şapeli’ndeki Aile Mezarlığı Olabilir"
Uluköy’ün tarihi adlarının Annesi, Annisa ve sonrasında Sonisa olarak bilindiğini hatırlatan Muhammed Canlı, bu lahit mezarın bölgede yaşamış önemli tarihi şahsiyetlere ait olabileceğine dair şu dikkat çekici teoriyi ortaya koydu:
"Şahsi düşünceme göre; Annesi (Annisa) bölgesinde M.S. 350-379 yılları arasında yaşamış olan Aziz Basil, Aziz Macrina, Gregory ve Naucratius'un mektuplarında adı geçen 'Kırk Şehitler Şapeli' bulunuyor. Bu lahit, söz konusu şapelde yer alan aile mezarlığındaki anıt mezarlardan biri olabilir."
Taşova ve çevresinin saklı tarihini gün yüzüne çıkaran bu detaylar, bölgenin Geç Roma ve Bizans döneminde hem idari hem de dini açıdan ne kadar önemli bir merkez olduğunu bir kez daha kanıtlıyor.
