Taşova ya bağlı, Kelkit Vadisi’nin bereketli toprakları üzerinde konumlanan Aşağı Baraklı Köyü, zengin tarihi geçmişi, köklü Türkmen kültürü ve stratejik coğrafi konumuyla bölgenin en öne çıkan yerleşim yerlerinden biridir.
Orta Çağ’dan günümüze dek barındırdığı tarihi miras ve taşıdığı adın kökleri, köyü sadece yerel bir yerleşim yeri değil, aynı zamanda Anadolu’daki Türk varlığının canlı bir şahidi kılmaktadır.
1. İsmin Menşei ve İlk Kuruluş Yılları
Aşağı Baraklı köyünün ismi ve kuruluşu, Türk boylarının Anadolu’yu yurt edinme sürecine kadar uzanmaktadır:
Barak Türkmenleri Mirası: Köyün adı, Oğuzların Üçoklar koluna mensup olan ve Anadolu’nun dört bir yanına yayılan ünlü Barak Türkmenlerinden (Barak Boyu) gelmektedir. Tarihi Yerleşim: Köyün kuruluşu, bölgeye yapılan ilk Türk-İslam akınlarına ve Selçuklu-Osmanlı iskân politikalarına dayanır. Kelkit Vadisi boyunca uzanan verimli araziler, konar-göçer hayat süren Türkmen boyları için hayvancılık ve tarıma elverişli ideal bir yerleşim alanı sunmuştur. Aşağı ve Yukarı Ayrımı: Zamanla nüfusun artması, tarım alanlarının genişlemesi ve idari ihtiyaçlar doğrultusunda yerleşim Aşağı Baraklı ve Yukarı Baraklı olmak üzere iki ayrı idari üniteye (köye) bölünmüştür.2. Osmanlı Dönemi ve Bölgedeki Yeri
Osmanlı Devleti döneminde Amasya Sancağı, şehzadeler şehri olması sebebiyle idari ve sosyo-ekonomik açıdan büyük önem taşımaktaydı. Aşağı Baraklı da bu dönemde bölgenin kilit noktalarından biri haline gelmiştir:
Verimli Tarım ve Ticaret: Kelkit Irmağı'nın suladığı düzlükler üzerinde yer alan köy, Osmanlı arşiv kaynaklarında ve tahrir defterlerinde tarımsal üretimiyle öne çıkan bir yerleşim olarak yer alır. Geleneksel Yapı: Osmanlı dönemi boyunca köyde tahıl üretimi, meyvecilik ve hayvancılık temel geçim kaynağı olmuş; geleneksel Türkmen örf ve adetleri kesintisiz bir şekilde yaşatılmıştır.3. Cumhuriyet Dönemi ve İdari Gelişim
Cumhuriyet’in ilanı ile birlikte Türkiye genelinde yapılan idari düzenlemeler Aşağı Baraklı köyünün kaderinde de önemli bir yer tutmuştur:
İdari Bağlılık: Köy, 1944 yılında Taşova’nın ilçe olmasıyla birlikte Amasya’nın Taşova ilçesine bağlanmıştır. Kasaba (Belde) Dönemi ve Değişen Yapı: 20. yüzyılın ikinci yarısında nüfusun ve ekonomik hareketliliğin artmasıyla bir dönem belde (şehircilik) statüsü kazanan Aşağı Baraklı, daha sonra yapılan büyükşehir ve yerel yönetim düzenlemeleriyle tekrar köy statüsüne dönerek idari yapısını korumuştur.4. Coğrafya, Ekonomi ve Sosyal Hayat
Aşağı Baraklı, coğrafi avantajları sayesinde Taşova'nın ekonomik açıdan dinamik köylerinden biridir:
Tarımsal Çeşitlilik: Köy arazisi; bamya, tütün (geçmişte), hububat, mısır ve son yıllarda meyvecilik (özellikle şeftali, kiraz ve ceviz) gibi ürünlerin yetiştirilmesine son derece uygundur. Taşova bamyası üretiminde köyün katkısı büyüktür. Ulaşım ve Konum: Kelkit Vadisi üzerindeki ana ulaşım akslarına yakınlığı, köyün ekonomik canlılığını ve çevre il/ilçelerle olan bağını sürekli güçlü tutmaktadır. Gurbet ve Dayanışma: 1970’li yıllardan itibaren büyük şehirlere (özellikle İstanbul ve Ankara) ve yurt dışına verilen göçler neticesinde güçlü bir gurbetçi nüfusu oluşmuştur. Kurulan köy dernekleri ve sosyal organizasyonlar sayesinde gurbet ile sıla arasındaki bağlar her zaman canlı tutulmaktadır.5. Günümüzde Aşağı Baraklı
Günümüzde Aşağı Baraklı; geçmişinden aldığı köklü Türkmen geleneklerini modern köy yaşamıyla harmanlayan, eğitimi önemseyen ve doğal güzelliklerini korumayı başaran bir Taşova köyüdür. Her ne kadar dönemsel göçlerden etkilense de, özellikle yaz aylarında gurbetçilerin dönmesiyle nüfusu ve sosyal hayatı büyük bir canlılık kazanmaktadır.
Aşağı Baraklı Köyü, köklü tarihi, misafirperver insanı ve bereketli topraklarıyla Taşova’nın geçmişten geleceğe uzanan önemli bir kültür ve yaşam merkezi olmaya devam etmektedir.
